Actueel

WAT IS WERK?

In de oertijd deden we datgene wat de gemeenschap nodig had. De ene mens jaagde, de andere zorgde voor kinderen en weer een ander hield zich bezig met het genezen van mensen. Dat was allemaal werk dat nodig was om samen in leven te blijven. Geld speelde geen rol. Men diende elkaar.

We leven nu in een samenleving waarin werk vrijwel gelijk gesteld wordt aan betaalde baan. We tellen alleen economisch mee als we die betaalde baan hebben. Zorgen voor onze hulpbehoevende ouders of kinderen is geen werk. Het zorgen voor diezelfde mensen is echter wèl werk voor ingehuurde krachten die daarvoor betaald worden.

Groen Links stelt in haar verkiezingsprogramma dat huisvaders en huismoeders, die niet willen werken en dus vrijwillig thuis blijven, in de toekomst geen recht zouden moeten hebben op AOW. Dit is jammer om meerdere redenen. Ten eerste is het een recht van elke Nederlander dat zijn wortels vindt in de bittere armoede waaronder veel ouderen in het verleden gebukt gingen. Gaan we weer terug naar die tijd, waardoor bijvoorbeeld gescheiden huismoeders of huisvaders deels of geheel in armoede vervallen? Ten tweede is het vreemd dat Groen Links kinderopvang wel werk vindt, maar ouderschap niet. Ten derde mogen we ons serieus afvragen of het juist niet het gebrek aan tijd en aandacht is waardoor veel jongeren ontsporen en veel mensen zich eenzaam voelen in onze samenleving. We kunnen toch niet ontkennen dat ouders na een fulltime baan en veel gehaast, zowel in de ochtend als in de avond om de kinderen op tijd te brengen en te halen, doodmoe en vol stress thuis komen. Dan moet er gekookt worden en de kinderen moeten naar bed. Pa en ma vallen tijdens het avondlijk voorlezen bijna zelf in slaap door uitputting. De volgende dag herhaalt zich dat ritueel. Op zaterdag worden de boodschappen voor de hele week gedaan en wordt er getaxied naar alle kinderclubs en op zondag probeert men een beetje uit te rusten. Of nee, dan moet het gezin op familiebezoek of naar een pretpark, want anders ben je geen goede ouder. Tijd voor sociale contacten is er bijna niet meer en vrijwilligerswerk op langdurige basis wordt steeds minder aangegaan.

DE WARME SAMENLEVING

In wezen is de wereld van nu in essentie hetzelfde als die in de oertijd. We zijn enorm afhankelijk van elkaar en van de samenleving. Waar gaat het om in het leven? Wij denken dat het gaat om geluk, om zingeving en om ontwikkelingsmogelijkheden, waarvoor we wel een bepaalde economische basis nodig hebben.
‘Geluksprofessor’ socioloog Ruut Veenhoven geeft aan: ‘Voor wie heel arm is, maakt geld gelukkig. Meer geld maakt echter niet meer gelukkig. De welvaartsstijging vanaf de vijftiger jaren heeft de Nederlander niet gelukkiger gemaakt.’ Vriendschap, goede sociale relaties, zorg voor familie en leefomgeving, activiteiten die je leuk vindt, een gevoel van rechtvaardig behandeld te worden zijn volgens zijn onderzoek de peilers voor een gelukkige en goed functionerende samenleving.

Er wordt politiek geklaagd over de anonimisering, over het niet meer kennen en gekend worden, over het gebrek aan sociale controle. Maar dat is toch niet zo vreemd als iedereen uitgeput zijn of haar best doet het vol te houden in een soort economische ratrace? Iedereen moet meer werken, maar ook nog eens meer zorgen voor elkaar. Mantelzorg wordt vanzelfsprekend geacht. Dat ís het in wezen ook, maar dit wordt heel zwaar of zelfs onmogelijk gemaakt door ons gehaaste en gestresste leven van nu, waarbij economisch belangen en consumeren belangrijker zijn dan menselijke warmte en tevredenheid.


We zijn in feite veel afhankelijker geworden van elkaar. Wie heeft er nog dat lapje grond waardoor men zelfvoorzienend kan leven? Inmiddels weten kinderen niet meer dat een kip een ei ‘uitpoept’ en dat melk uit de uiers van een koe geperst wordt. We hebben supermarkten vol producten, die er ‘gewoon’ liggen.

De mens van nu is tevens sterk afhankelijk van allerlei samenlevingsfactoren buiten zichzelf. Als we 50plus zijn, dan is het bijna onmogelijk nog een baan te krijgen als je uit het arbeidsproces valt. Dan zijn we te duur, te eigenwijs, te oud, te…?? Vervolgens worden we ZZP-er uit nood en krijgen we als eerste geen opdrachten meer door de crisis. Dan wordt het bijstand en zelfs het huis verkopen met een beetje pech. En nu mogen we doorwerken tot 67 jaar. Wie heeft die baan voor ons dan? Zo zouden we niet met elkaar moeten willen omgaan.

Wij willen komen tot een andere kijk op wat werk is, maar ook op wat economie is. Is het niet onbetaalbaar, ook voor de samenleving als geheel, als kinderen op een goede manier worden grootgebracht? Economie gaat over het aanwenden van middelen om te voldoen aan onze behoeften. Vanuit een ruim standpunt bezien, zijn zaken die de mens als sociaal wezen behoeft dus een essentieel onderdeel van de economie. Vrijwilligerswerk en de zorg voor anderen maakt voor ons expliciet deel uit van de economie.

INVOERING GARANTIE-INKOMEN, een oplossing

Op zich is het niet vreemd dat een samenleving zoekt naar een evenwicht tussen geven en ontvangen. Wederzijdse afhankelijkheid moet ook leiden tot de erkenning dat mensen zonder werk hier vaak nies aan kunnen doen. Daarnaast zou het ook vanzelfsprekend moeten zijn dat mensen werk kunnen doen wat bij hen past en dat onaangenaam en zwaar werk extra betaald dient te worden.
Partij voor Mens en Spirit gaat voor een garantie-inkomen, waarvoor de betreffende persoon zich voor een bepaald aantal uren inzet voor de samenleving. Dat kan ook ouderschap zijn. Daarnaast is hij of zij vrij om meer te werken, een eigen bedrijf op te zetten of verder niets erbij te doen. Zo’n garantie-inkomen wordt vrijwillig ingevoerd voor diegenen die dit nodig hebben of prettig vinden om op een dergelijke wijze actief te zijn.
De invoering van een dergelijke stap is een oplossing voor de velen die in deze samenleving niet meer aan de bak komen en tevens de erkenning dat economie in wezen niet gaat over geld verdienen, maar om het voldoen aan menselijke behoeften. En dat willen we samen doen op een rechtvaardige wijze met ruimte voor elke mens!